Over het project

Het Amazonewoud staat al tientallen jaren onder zware druk. Illegale houtkapbedrijven dringen met vervalste vergunningen, eigendomsclaims en transportdocumenten beschermde gebieden binnen. Tegen de tijd dat hun aanwezigheid wordt ontdekt, zijn vaak al grote stukken eeuwenoud regenwoud gekapt.

In het inheemse gebied Maró leeft de Borarí-gemeenschap al generaties lang met en van het bos. Het regenwoud is hun thuis, hun voedselvoorziening en een essentieel onderdeel van hun cultuur en identiteit.

De gemeenschap beschermt het gebied onder meer met een team van Indigenous Forest Guardians. Zij patrouilleren door het territorium, verzamelen bewijs van illegale activiteiten en spreken indringers op vreedzame wijze aan. Met foto’s, video’s en locatiegegevens documenteren ze wat er gebeurt, waarna juridische en bestuurlijke stappen kunnen worden gezet.

Die aanpak werkt. Wanneer de guardians illegale houthakkers aantreffen, worden de werkzaamheden doorgaans stilgelegd. Maar de houtkapbedrijven komen terug.

Samen met Treesistance

Dit project voerden we uit samen met Treesistance, een organisatie die inheemse gemeenschappen in de Amazone ondersteunt bij het beschermen van hun territorium. Treesistance verbindt lokale Forest Guardians met de kennis, middelen en technologie die ze nodig hebben om illegale ontbossing tegen te gaan, en zorgt dat de regie bij de gemeenschap zelf blijft liggen.

Door hun lokale netwerk en jarenlange samenwerking met de Borarí konden we de camera’s plaatsen op de plekken die er echt toe doen, en sluiten de detecties direct aan op de mensen die in het veld actie ondernemen.

De uitdaging

Het territorium is uitgestrekt, dichtbegroeid en moeilijk toegankelijk. De guardians kunnen onmogelijk alle toegangswegen en kwetsbare locaties voortdurend bewaken.

Illegale activiteiten worden vaak pas ontdekt wanneer de schade al is aangericht. Een enkele truck of graafmachine kan in korte tijd diep het bos binnendringen. Wanneer een patrouille arriveert, zijn bomen al geveld, wegen aangelegd en voertuigen vaak alweer verdwenen.

Traditionele cameravallen helpen bij het vastleggen van wat er gebeurt, maar moeten handmatig worden uitgelezen. Dat levert bewijs achteraf, terwijl de guardians juist informatie nodig hebben op het moment dat een voertuig het gebied binnenrijdt.

Hoe het werkt

Om die reactietijd drastisch te verkorten hebben we Instant Detect ingezet: ons autonome camerasysteem dat vanuit iedere plek op aarde beelden kan versturen.

De camera’s worden geplaatst langs strategische toegangswegen en routes die door illegale houtkapbedrijven worden gebruikt. Wanneer er beweging wordt gedetecteerd, maakt het systeem een foto en stuurt het elk beeld direct door naar de mensen die het gebied bewaken.

De guardians hoeven daardoor niet langer te wachten tot een geheugenkaart wordt opgehaald of tot een patrouille toevallig op de juiste plek komt. Zodra een verdacht voertuig een beschermd gebied betreedt, ontvangen zij beeld, locatie en tijdstip en kunnen ze onmiddellijk ingrijpen.

Direct in actie

Instant Detect is een realtime early-warningsysteem.

In plaats van dagen of weken later te ontdekken dat er houtkap heeft plaatsgevonden, kan de gemeenschap direct reageren terwijl de voertuigen nog in het gebied aanwezig zijn. De beelden helpen de guardians om gerichter en veiliger te opereren en vormen tegelijkertijd gedocumenteerd bewijs voor juridische opvolging.

De technologie vervangt de kennis en aanwezigheid van de guardians niet. Ze vergroot hun bereik. De camera’s bewaken afgelegen routes, terwijl de gemeenschap zelf bepaalt hoe zij op een detectie reageert.

Resultaat vanaf dag 1

Het systeem leverde direct resultaat op.

Al op de eerste dag na de installatie werden de doorgestuurde foto’s via WhatsApp verspreid onder de gemeenschap en de guardians. De illegale houtkappers kregen door dat beelden van ons systeem rondgingen — en wisten meteen dat ze niet langer ongezien te werk konden gaan.

Hun reactie maakte duidelijk wat het systeem veranderde: activiteiten die voorheen grotendeels onopgemerkt plaatsvonden, waren dat plotseling niet meer.

De kracht van het netwerk zit niet alleen in het verzamelen van bewijs, maar ook in de afschrikkende werking. Wie een beschermd gebied binnenrijdt is niet langer anoniem.

Lokale kennis

De locaties van de camera’s worden bepaald samen met de mensen die het gebied het beste kennen. De Forest Guardians weten welke wegen worden gebruikt, waar nieuwe routes ontstaan en welke delen van het territorium het meest kwetsbaar zijn.

Hun kennis vormt de basis van het systeem. Instant Detect levert de technische infrastructuur, maar de gemeenschap houdt de regie over de monitoring, de beelden en de opvolging van detecties. Technologie voor bosbescherming werkt alleen wanneer het aansluit op lokale structuren en in dienst staat van de mensen die het gebied dagelijks beschermen.

Impact

Voor de Borarí-gemeenschap betekent het systeem dat een klein team een veel groter gebied kan bewaken. De guardians ontvangen eerder informatie, kunnen patrouilles gerichter inzetten en verzamelen cruciaal bewijs tegen illegale houtkap.

Voor het regenwoud betekent iedere vroege detectie een kans om schade te voorkomen in plaats van die alleen achteraf vast te leggen.

Het project laat ook op een ander vlak impact zien, namelijk dat autonome, door AI ondersteunde camerasystemen ingezet kunnen worden zonder afhankelijk te zijn van permanente infrastructuur of voortdurende menselijke aanwezigheid.

De volgende stap

Dit project laat zien wat mogelijk is, maar het huidige netwerk bestrijkt nog maar een deel van het gebied.

De volgende stap is opschaling: meer camera’s langs kwetsbare toegangswegen, betere dekking van het territorium en een netwerk dat illegale voertuigen zo vroeg mogelijk signaleert.

Met iedere extra camera wordt een nieuwe route zichtbaar. Zo ontstaat stap voor stap een digitaal waarschuwingsnetwerk rond het bos, beheerd door de mensen die het al generaties lang beschermen.